To kolejny program profilaktyczny realizowany w naszej placówce. Jest on przeznaczony dla dzieci w wieku 5-8 lat i ma na celu wyposażenie dzieci w podstawowe kompetencje emocjonalno – społeczne, tak aby dziecko potrafiło radzić sobie z trudnościami, ze zmianą, starą, rozwiązywać konflikty i właściwie zarządzać swoimi emocjami. Program promuje odporność psychiczną małych dzieci.
Założenia programu:
W wielu społeczeństwach ignoruje się potrzeby emocjonalne dzieci, bardziej zwracając uwagę na osiągnięcia w nauce. Jednak badania naukowe wskazują, że umiejętności akademickie mają niewielki wpływ na zdolność dziecka do konstruktywnego radzenia sobie z frustracjami i wyzwaniami szybko zmieniającego się otoczenia, czy do tworzenia trwałych związków oraz prowadzenia szczęśliwego, satysfakcjonującego życia.
Program Przyjaciele Zippiego jest oparty na założeniu, że dzieci cały czas wchodzą w interakcje z innymi osobami – rodziną, nauczycielami, przyjaciółmi w różnych sytuacjach i okolicznościach. To, jak dobre mają stosunki z innymi oraz jak dają sobie radę z trudnościami jest kluczowe dla ich myślenia o sobie i o innych. Innymi słowy, radzenie sobie, czyli postępowanie w różnych sytuacjach, korzystanie z pomocy i wsparcia ze strony innych – jest istotą myślenia przez dziecko o własnym powodzeniu i źródłem jego samopoczucia. Program koncentruje się na uczeniu takich sposobów radzenia sobie z trudnościami, które zachęcają dzieci do pomagania innym. Wzajemna pomoc, szacunek, wyobrażanie sobie, co czują inni (empatia) oraz współpraca, są kluczowe dla filozofii programu. Zakłada się, że najważniejsze czynniki chroniące w tym programie to rozwój kompetencji psychologicznych i społecznych, budowanie pozytywnej samooceny, poczucia własnej wartości, poczucia sprawczości („ja umiem”, „ja potrafię”). Istotnym czynnikiem chroniącym jest również wspierające, bezpieczne środowisko przedszkola i szkoły, wysokie kompetencje wychowawcze i umiejętności psychologiczne nauczycieli, a także dobra współpraca z rodzicami.
Program realizowany jest w Polsce od 14 lat, jest programem międzynarodowym, prowadzonym na całym świecie przez fundację Partnership for Children. W Polsce jest oferowany na podstawie licencji przez Centrum Pozytywnej Edukacji w Warszawie. Program jest dostępny w całym kraju, dzięki współpracy z trenerami i regionalnymi placówkami doskonalenia nauczycieli. Program jest poddawany wszechstronnej ewaluacji i jest na liście programów profilaktycznych rekomendowanych w oświacie.
Informacje na temat programu są dostępne na stronach:
Źródło: Nerwińska E., Przyjaciele Zippiego (w:) Rekomendowane programy profilaktyki uzależnień, Fundacja Praesterno, Warszawa, 2016
Opis zajęć: Program to 24 spotkania, prowadzony od stycznia 2021 do czerwca 2021, zajęcia są o stałej porze w czasie pobytu dzieci w przedszkolu. Na program składa się 6 części tematycznych (po 4 spotkania w każdej części):
- uczucia,
- komunikacja,
- przyjaźń,
- rozwiązywanie konfliktów,
- przeżywanie zmiany i straty,
- radzenie sobie z trudnościami.
Kanwą każdej części jest czytane przez nauczyciela i wzbogacone ilustracjami opowiadanie, do którego odwołujemy się w trakcie ćwiczeń i zabaw podczas 4 spotkań. Bohaterowie opowiadań to grupa przyjaciół, którzy przeżywają różne przygody, które mogą przytrafić się każdemu dziecku. Na przykładzie tych sytuacji nauczyciel rozmawia z dziećmi, omawiając różne zachowania i możliwości działania. W trakcie spotkań dzieci wykonują ćwiczenia, rysują, odtwarzają scenki i wymyślają różne sposoby poradzenia sobie z trudnościami, jakie je spotykają. Spotkania mają jednolitą strukturę – rozpoczynają się od omówienia i przypomnienia zasad, jakie obowiązują w czasie zajęć. Dzieci po wysłuchaniu opowiadania wykonują ćwiczenia, które mają im pomóc zrozumieć i przyswoić treści omawiane przy poszczególnych tematach. Każde spotkanie kończy się podsumowaniem, podczas, którego każdemu dziecku jest zadawane pytanie, czy spotkanie mu się podobało i jak się czuło w trakcie zajęć.
Istotą zajęć w programie Przyjaciele Zippiego jest podmiotowe traktowanie dzieci. Dajemy im prawo do milczenia, kiedy nie chcą rozmawiać na jakiś temat, i pytamy o ich zdanie, opinie i pomysły. Ważnym zadaniem nauczyciela jest stworzenie klimatu zaufania i szacunku, tworzenie bezpiecznych sytuacji, aby dzieci mogły wypowiadać się na istotne dla nich tematy.
Poprzez słuchanie opowiadań o przygodach bohaterów programu, rozmowy, ćwiczenia, gry i zabawy – dzieci uczą się jak:
- rozpoznawać i nazywać uczucia swoje i innych,
- wypowiadać się i uważnie słuchać,
- prosić o pomoc, nawiązywać i utrzymywać przyjaźń,
- radzić sobie z samotnością i odrzuceniem,
- mówić „przepraszam” i rozwiązywać konflikty,
- radzić sobie ze zmianą i stratą, m.in. ze śmiercią,
- odnaleźć się w nowej sytuacji i radzić sobie z trudnościami.
Ważnym elementem programu jest udział rodziców, w formie realizowania zadań domowych. Rodzice po danej części zajęć otrzymają materiały z instrukcją do pracy z dzieckiem w domu, aby utrwalać treści zajęć. Rozmowa dziecka z rodzicem na w/w tematy ma kluczowe znaczenie w realizacji założeń programu. Program wymaga pisemnej zgody rodziców na udział dziecka w zajęciach.
Pakiet materiałów oraz zakup pomocy dydaktycznych do realizacji programu jest finansowany przez Urząd Miasta. Przedszkole w ramach Łomżyńskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Innych Uzależnień pozyskuje dotację w ramach konkursu i dzięki temu może otrzymać środki finansowe, które przeznacza na ten cel.
Zajęcia są prowadzone przez nauczycieli posiadających kwalifikacje do realizacji programu. Koordynatorem całości programu w placówce jest p. Marta Morawska.
Przygotowała: Marta Morawska – psycholog PP9